Klassieke christelijke erfzondeleer is niet houdbaar

19-12-2018

15.45

Aula

Erfzonde?

H. ten Brinke

prof.dr. G. van den Brink, copromotor dr. J.M. Burger

Faculteit Religie en Theologie

Theologie

Promotie

De klassieke christelijke erfzondeleer die beschrijft dat we onvermijdelijk zondigen als gevolg van het feit dat alle mensen samen met de eerste mens Adam gezondigd hebben, is niet houdbaar. Deze leer is gebaseerd op de filosofische gedachte dat ‘de menselijke natuur’ een zelfstandige realiteit is - ook los van de individuele mensen - en dat die ‘natuur’ gezondigd heeft. Dus ook iedereen die in die menselijke natuur zou gaan delen. Ook de Bijbel spreekt niet over een zondigen ‘in Adam’. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Henk ten Brinke.

Verantwoordelijkheid
Wat is dan wel de reden dat wij verantwoordelijk zijn voor zonden die wij onvermijdelijk doen?

Volgens het onderzoek van Ten Brinke zijn wij verantwoordelijk voor alles waarvan wij, bewust of onbewust, de bron zijn. “Dat geldt niet alleen voor daden, maar ook voor gedachten, en ook voor emoties, bijvoorbeeld (onterechte) boosheid en jaloezie. Al zulke dingen zeggen iets over ons als morele persoon”, aldus Ten Brinke. Dit is ook van belang in verband met het neurowetenschappelijke determinisme: ook voor dingen waar wij niet bewust voor kiezen, zijn wij verantwoordelijk.

Voor christenen en niet-christenen
Het onderzoek van Ten Brinke is een theologische bijdrage aan de filosofische discussie over morele verantwoordelijkheid, en daarmee van belang voor christenen en niet-christenen. Ten Brinke: ‘Meer specifiek is mijn onderzoek van belang voor christenen die zich vragen stellen bij de klassieke erfzondeleer. Dat kunnen bijvoorbeeld ouders zijn van wie verwacht wordt - in gereformeerde kerken - dat zij bij de doop van hun kind beamen dat hun kind “zondig en schuldig ter wereld gekomen is” en “aan het eeuwig oordeel onderworpen” ofwel dat het “van nature blootstaat aan Gods toorn”. Een antwoord op hun vragen hierover is van groot belang. Het kunnen ook christenen zijn die gebukt gaan onder de paradox ‘hulpeloos maar schuldig’.

Christelijke erfzondeleer
De klassieke christelijke erfzondeleer gaat uit van de eerste zonde van de eerste mens, Adam. Die had kunnen vermijden dat hij zondigde omdat hij zondeloos geschapen is. De erfzondeleer legt uit dat we allemaal verbonden waren met Adam, toen die zondigde. Toen hij zondigde, zondigden wij. Daarom zijn we al schuldig wanneer we geboren worden, en zijn we er zelf verantwoordelijk voor dat we onvermijdelijk zondigen.

Meer informatie over het proefschrift in DARE