Antropologie van St. Gregorios Palamas

07-02-2019

13.45

Aula

The Anthropology of St Gregory Palamas: the Image of God, the Spiritual Senses, and the Human Body

A. Chouliaras

prof.dr. J. Behr, copromotoren prof.dr. A. Louth, dr. H.P.S. Bakker

Faculteit Religie en Theologie

Theologie

Promotie

Alexandros Chouliaras onderzocht de antropologie (leer over de mens) van St. Gregorios Palamas en toont aan: a) de mens is volgens Palamas groter dan de engelen, voor zover het Gods beeld in de mens betreft. Dit hangt nauw samen met de lichamelijkheid van de mens, met het menselijk lichaam; b) de mens heeft de potentie om God te ‘waar te nemen’; in deze ervaring heeft het menselijk lichaam een zeer belangrijke plaats. Dit verwijst naar de spirituele zintuigen, waarin het basisbegrip de ‘noetische perceptie’ is (νοερὰ αἴσθησις).

Chouliaras komt tot drie basisconclusies. Ten eerste is volgens Palamas het beeld Gods inherent aan de mens, zowel aan de ziel als aan het lichaam, maar het uiteindelijke doel van de mens is gelijkenis met God te bereiken (zie Gen 1:26: naar het beeld en de gelijkenis van God). Op weg naar dit doel is hij in staat tot noetische perceptie, nu of in het paradijs. Trouwens, het feit dat de mens volgens het beeld Gods is gemaakt, stelt hem in staat om God waar te nemen en zelfs te voelen. Bovendien is de mens om een aantal specifieke redenen superieur aan de engelen in termen van het beeld van God, allen gebaseerd op zijn lichamelijkheid. De engelen hebben echter de perfectie van de gelijkenis met God bewaard en om deze reden hebben ze een grotere waardigheid dan wij; ze staan veel dichter bij de verlichting die van God komt.

Ten tweede, noetische perceptie betreft zowel de ziel als het lichaam. Echter, in het Paradijs zal het lichaam worden opgenomen door de geest en een volledig spiritueel aspect verwerven. Maar dit betekent helemaal geen degradatie van het lichaam. Integendeel, in dit proefschrift wordt duidelijk aangetoond dat Palamas buitengewoon veel waarde hecht aan het menselijk lichaam.

Tenslotte, Palamas’ meest centrale theologische positie is zijn sterke nadruk op de mogelijkheid van de vereniging van de mens met God, namelijk theosis: dat wil zeggen, van de overgang van het beeld van God naar de gelijkenis en de activering van zijn noetische perceptie. Hierin ligt misschien zijn belangrijkste bijdrage aan de antropologische discussies van ons tijdperk.

Meer informatie over het proefschrift in DARE