Fusieproces Protestantse Kerk gedeeltelijk geslaagd: jongeren haken af

De fusie tussen de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk in Nederland tot de huidige Protestantse Kerk duurde meer dan 40 jaar, omdat een transparante verandervisie uitbleef.

17-06-2019 | 9:23

Er was een vorm van sturing via debat in verschillende werkgroepen, maar hier werd een theologisch gesprek gevoerd en geen gesprek over de  een visie op verandering. Daarnaast hadden jongeren geen toegang tot de besluitvorming en konden zij niet concreet meebepalen hoe de vormgeving van de kerk eruit zou zien. Mede hierdoor haakten de jongeren af zo blijkt uit het promotieonderzoek van organisatieantropoloog Hanna Ploeg-Bouwman.

Verandervragen
Met haar onderzoek wil Ploeg-Bouwman een bijdrage leveren om veranderingen in ideële organisaties (kerk, non-profit), waar diepgewortelde (geloofs-)overtuigingen het moeilijk maken om bijvoorbeeld samen te werken, te verrijken met nieuwe handelingsperspectieven. Want ook in 2019 zijn er vragen die op bestuurlijk niveau een antwoord nodig hebben en die niet enkel benaderd kunnen worden als geloofsvragen of kerkordevragen. Ploeg-Bouwman analyseerde ratio en emotie bij beslismomenten tijdens de fusie in verslaglegging van de landelijke vergaderingen. Ploeg-Bouwman: “Er is meer nodig om vernieuwing te realiseren. Breuklijnen in de (kerk)geschiedenis brengen diepe beweegredenen met heftige reacties van betrokkenen aan de oppervlakte. Dat wat herinnerd wordt speelt een grote rol bij verandering. Op overgangsmomenten blijkt wat er in het geheugen is opgeslagen. Ik noem dit bewoonde herinnering.”

Bewoonde herinnering
Een bewoonde herinnering wordt gevormd door ankerplaatsen (die met emotie zijn omgeven), herinneringsdocumenten (die verschillende interpretaties oproepen), herinneringsdragers (volgers die zich thuis voelen in een gemeenschap), herinneringsmanagers (leiders, media) en er is een herinneringscultuur. Ploeg-Bouwman: “Vanuit de veranderkunde is bekend dat een fusie ook invloed heeft op de herinneringscultuur. De wijze waarop men omgaat met het verleden, wat men zich herinnerd en welke betekenis men daaraan geeft, heeft invloed op de wijze waarop men in staat is nieuwe manieren van handelen te ontwikkelen.” Ploeg-Bouwman noemt in haar proefschrift een aantal aanbevelingen waaronder een Netwerk voor de Generaties dat een belangrijke stem heeft in de Synode en een Netwerk voor Veranderkunde en kerk wat helpend kan zijn om expertise die buiten de kerk voorhanden is te vertalen naar de wereld van de kerk.