VU-onderzoeker Rik Peels voert onderzoek naar fundamentalisme uit bij de VU-faculteiten Geesteswetenschappen en Religie en Theologie

De European Research Council (ERC) heeft deze zomer een onderzoeksbeurs van 1,5 miljoen toegekend aan VU-onderzoeker Rik Peels om onderzoek te doen naar fundamentalisme.

19-12-2019 | 13:27

Van 2020 t/m 2025 voert hij dit onderzoek uit aan twee VU-faculteiten: de Faculteit Geesteswetenschappen (afdeling Filosofie) en de Faculteit Religie en Theologie.

De oorsprong en ethiek van fundamentalisme
Fundamentalisme komt in allerlei soorten en maten: rechts-extremisme, christelijk fundamentalisme, Jihadisme, links fundamentalisme. Deze verschillende stromingen hebben een aantal dingen gemeen, zoals een verhaal over de wereld als ooit goed of zelfs paradijselijk, een val, en een verlossing die we zelf teweeg moeten brengen. Rik Peels: “Er zijn zoveel soorten fundamentalisme dat een belangrijke hypothese in dit project luidt dat het niet zozeer de inhoud van de overtuigingen is die mensen tot fundamentalist maakt, maar de wijze waarop zij tot die overtuigingen komen. Maar hoe werkt dat dan precies? Dat gaan we uitgebreid onderzoeken.”

Een nieuwe invalshoek
Op dit moment wordt al veel onderzoek gedaan naar fundamentalisme. Dit project heeft een andere insteek  dan gebruikelijk. Rik Peels: “Het bestaande onderzoek berust bijna geheel op experimenten of is historisch van aard. Dat is waardevol, maar ook beperkt qua blikveld. Met dit project worden nieuwe invalshoeken toegevoegd, namelijk conceptueel en normatief onderzoek. Dat is belangrijk, omdat bestaande modellen onvoldoende kunnen verklaren waarom mensen radicaliseren in hun denken. Een kleine minderheid van fundamentalisten leidt aan psychiatrische aandoeningen, dus dat kan nooit een afdoende verklaring zijn. Ook gaat maar een gering aantal mensen in een sociaal geïsoleerde en economisch achtergestelde context fundamentalistisch denken. Het wordt tijd dat we de fundamentalist op individueel niveau beter gaan begrijpen, als in zekere zin een rationeel individu dat veel meer lijkt op jou en mij dan we zouden willen. Dan wordt het onderzoek ook nog spannender.”

Multidisciplinaire benadering
Opmerkelijk aan dit project is de multidisciplinaire opzet. Dit blijkt alleen al uit de inbedding: het project zal de komende jaren (2020-2025) uitgevoerd worden zowel aan de Faculteit Geesteswetenschappen (afdeling Filosofie) als aan de Faculteit Religie en Theologie. Rik Peels: “De werkelijkheid zelf is niet mono-disciplinair en de uitdagingen die zij ons biedt vaak al helemaal niet. Fundamentalisme is daar een goed voorbeeld van. We gaan als team van filosofen, theologen en godsdienstwetenschappers aan de slag om fundamentalisme beter te begrijpen, te verklaren en te voorkomen. We zullen voortdurend in gesprek zijn met juristen, criminologen, historici, psychologen en psychiaters, en allerlei instanties die zich hier dagelijks mee bezig houden. Dit heb je nodig om fundamentalisme beter te begrijpen, maar ook om vervolgens praktische handvatten te kunnen bieden. Ik kan niet wachten om met dit enorm diverse project aan de slag te gaan.”

191219 Rik Peels 200Over Rik Peels
Rik Peels is sinds 2012 verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij deed onderzoek naar onwetendheid, the ethics of belief, de grenzen van wetenschap en verschillende kwesties in de godsdienstfilosofie. Zijn recente werk omvat Responsible Belief: A Theory in Ethics and Epistemology (Oxford 2017) en de met Martijn Blaauw geredigeerde bundel The Epistemic Dimensions of Ignorance (Cambridge 2017). Van 2016 tot en met 2019 leidde hij met Jeroen de Ridder en René van Woudenberg het project ‘The Epistemic Responsibilities of the University’, gefinancieerd door de Templeton World Charity Foundation. Hij was commentator bij Radio 1 en mengt zich regelmatig in het publieke debat over diverse normatief-filosofische maatschappelijke uitdagingen.

Meer informatie
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Rik Peels via h.d.peels@vu.nl. Bekijk ook de website van de European Research Council.